fa تأثیر مخارج سلامت بر شاخص توسعه انسانی (HDI) در ایران، سال 1393-1380 مدیریت بهداشتی مدیریت بهداشتی مقاله پژوهشي Original Article <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">مقوله سلامت، ارتباط تنگاتنگی با پیشرفت و توسعه همه‌جانبه؛ من‌جمله توسعه اقتصادی و انسانی دارد</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> هزینه‌های بهداشتی، عوامل مهمی هستند که بر رشد اقتصادی تأثیرگذارند. این مخارج می‌تواند در کنار نیروی انسانی و سرمایه فیزیکی موجب افزایش توسعه انسانی گردد. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر مخارج سلامت (دولتی و خصوصی) بر شاخص توسعه انسانی (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">HDI</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) انجام شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> مطالعه حاضر، یک مطالعه </span>سری زمانی است که در آن داده‌های مرتبط با مخارج سلامت و شاخص توسعه انسانی در سری زمانی سال‌های </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">1393-1380 </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">جمع‌آوری شد. سپس با استفاده از مدل‌های سری زمانی در اقتصادسنجی و روش اقتصادسنجی خودرگرسیونی (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">VAR</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">)، با تکنیک‌های علیّت‌ گرنجر به تحلیل آن‌ها پرداخته شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه مخارج عمومی سلامت با نرخ باسوادی بزرگسالان، رابطه‌ای یک‌طرفه داشت و </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت آن از مخارج عمومی سلامت به نرخ با سوادی بزرگسالان می‌باشد</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">. مخارج خصوصی سلامت با نرخ باسوادی بزرگسالان، رابطه‌ای یک‌طرفه داشت و </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت آن از مخارج </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">خصوصی </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">سلامت به نرخ با سوادی بزرگسالان می‌باشد</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">. همچنین بین</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> مخارج عمومی سلامت</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">GDP</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> سرانه، رابطه‌ای دو طرفه وجود داشت.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">مطالعه حاضر نشان داد</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">مخارج</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">بهداشتی بر روی شاخص توسعه انسانی،</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">تأثیر معنی‌داری</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">دارد</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> با توجه به نقش مهم بخش خصوصی در تأمین و ارتقای سلامت جامعه، پیشنهاد می‌گردد توجه ویژه‌ای از سوی دولت بر این امر صورت گیرد و</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">با تلاش</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشتر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">در جهت تأمین اعتبارات</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">هر دو بخش دولتی و خصوصی،</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">موجبات</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">بهبود و ارتقای</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">شاخص</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">توسعه</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">انسانی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">فراهم شود.</span></span></span> <strong><em>Background and Objectives:</em></strong> The category of health is closely related to growth, comprehensive development, including economic development and human development. Health expenditure are important factors affecting economic growth. These expenditures can increase human development along with human resource and physical capital. The purpose of the present study was to determine the effect of health expenditures (public and private) on the Human Development Index (HDI).<br> &nbsp;<br> <strong><em>Methods:</em></strong> The present study is a time series study, in which data related to health expenditures and human development index were collected in 2001 to 2014 time series. Then, using time series models in econometric and VAR self-regression econometrics, Granger causality techniques were analyzed.<br> &nbsp;<br> <strong><em>Results:</em></strong> In this study, public health expenditure expenditures had a one-way relationship with adult literacy rate and its direction is from public health expenditures to adult literacy rate. Private health expenditures had a one-way relationship with adult literacy rates and its direction is from private health expenditures to adult literacy rate. There is also a bilateral relationship between public health expenditures and GDP per capita.<br> &nbsp;<br> <strong><em>Conclusion:</em></strong> The results of the present study indicated that health expenditures have a significant effect on human development index. Given the important role of the private sector in providing and promoting community health, it is suggested that the government should pay special attention to this issue and through further efforts to provide credits, for both public and private sectors, improvent and promotion of the human development index, are provided. مخارج سلامت, شاخص توسعه انسانی, سلامت Health Expenditure, Human Development Index, Health 26 33 http://journal.muq.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1836-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Pakdaman محسن پاکدامن mohsen66pakdaman@gmail.com 0000-0001-6860-5215 No Department of Health Services Management, Health Management & Policy Research Center, Faculty of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات مدیریت و سیاستگذاری سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد Rohollah Askari روح اله عسکری r.asqari@gmail.com 0000-0003-2239-6344 No Department of Health Services Management, Health Management & Policy Research Center, Faculty of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات مدیریت و سیاستگذاری سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد Sara Jam Barsang سارا جام برسنگ s.jambarsang@gmail.com 0000-0002-8295-7812 No Department of Biostatistics & Epidemiology, Health Management & Policy Research Center, Faculty of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات مدیریت و سیاستگذاری سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد Mohammad Ranjbar محمد رنجبر ranjbar3079@gmail.com 0000-0001-5660-8048 No Department of Health Services Management, Health Management & Policy Research Center, Faculty of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات مدیریت و سیاستگذاری سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد Elham Ameli الهام عاملی elham.ameli@gmail.com 0000-0001-7193-9611 Yes Department of Health Services Management, Faculty of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد