fa عوامل مؤثر بر تشخیص زودرس بیماران سل ریوی خلط مثبت در استان قم از سال 1397 تا 1400 بهداشت عمومی بهداشت عمومی مقاله پژوهشي Original Article <strong>زمینه و هدف:</strong> بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی تقریباً یک‌سوم مردم جهان به میکروب سل آلوده هستند. تأخیر در تشخیص، علاوه بر افزایش مرگ‌و‌میر می‌تواند باعث افزایش طول مدت انتقال بیماری شود. هدف از انجام این مطالعه، شناسایی عوامل مؤثر بر تشخیص زودرس بیماران سل ریوی خلط مثبت در استان قم است.<br> <strong>روش بررسی:</strong> طی یک مطالعه آزمایشی‌کنترلی، تعداد 120 بیمار سل ریوی اسمیر مثبت (‌شامل 60 مورد با تأخیر تشخیص بیماری بیش از 3 ماه و 60 بیمار آزمایش‌شده با تشخیص به موقع بیماری) که از سال‌های 1397 تا 1400 در استان قم تشخیص داده شده بودند، بررسی شدند. برای برآورد عوامل احتمالاً مؤثر در تشخیص بهنگام بیماران سلی، نسبت شانس‌ هر یک محاسبه و برای تحلیل از آنالیز رگرسیون لجستیک استفاده شد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> تجویز آزمایش خلط در اولین ویزیت بیشترین تأثیر را در تشخیص زود‌هنگام بیماران سلی داشت (Odds Ratio=161 ،P<0.001).&nbsp; بیمارانی که به مطب‌ها و پزشکان عمومی مراجعه کرده بودند با تأخیر تشخیص داده شده بودند. ناآگاهی از وجود خدمات تشخیص و درمان سل در مراکز بهداشتی، تأخیر تشخیص را تا 3/2 برابر افزایش داده بود.‌ شغل، جنسیت و محل سکونت از عوامل مؤثر شناخته نشد.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> ‌به نظر می‌رسد درصد قابل توجهی از پزشکان هنگام مشکوک بودن به بیماری سل در یک فرد از تجویز آزمایش خلط از نظر جست‌وجوی میکروب سل غافل هستند و به درخواست عکس قفسه سینه از بیمار اکتفا می‌کنند. ‌آموزش و اطلاع‌رسانی به پزشکان، مراکز درمانی خصوصی، مطب‌ها و داروخانه‌ها در ارجاع بیماران مشکوک به سل به مراکز بهداشتی محل سکونت بیماران می‌تواند باعث تشخیص به‌موقع بیماری سل شود. <strong>Background and Objectives: </strong>According to the report of the World Health Organization (WHO), almost one-third of the world&rsquo;s population is infected with tuberculosis (TB). The delay in TB diagnosis, in addition to increasing mortality, can increase the duration of disease transmission. This study aims to identify the factors affecting the early detection of smear-positive pulmonary TB in Patients in Qom Province, Iran.<br> <strong>Methods:</strong> In this case-control study, 120 patients with smear-positive pulmonary TB (60 with a diagnosis delayed for more than three months and 60 with a timely diagnosis) diagnosed from 2018 to 2021 in Qom Province participated. To determine the factors effective in early diagnosis of pulmonary TB, the odds ratio of each factor was calculated, and logistic regression analysis was used for data analysis.<br> <strong>Results:</strong> The prescription of the sputum test at the first visit had the most significant effect on the early diagnosis of pulmonary TB (odds ratio=161, P<0.001). The TB in patients who visited the clinics and those visited by general practitioners was diagnosed with a higher delay. The lack of knowledge of existing TB diagnosis and treatment services in health centers had increased the diagnosis delay by 2.3. Occupation, gender, and place of residence were not found to be effective factors.<br> <strong>Conclusion:</strong> It seems that most doctors in Iran neglect to prescribe a sputum test for patients suspected of pulmonary TB and only prescribe chest x-rays. Training and informing doctors, private medical centers, and pharmacies in referring patients suspected of pulmonary TB to the health centers where the patients live can cause timely diagnosis of pulmonary TB. سل؛ تشخیص زودرس؛ آزمایشی‌کنترلی؛ قم, ایران Early diagnosis, Tuberculosis, Case-control, Qom, Iran 218 220 http://journal.muq.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2042-1&slc_lang=fa&sid=1 Moharram Karami Joushin محرم کرمی جوشین karamimoharram@gmail.com 0000-0002-2177-6532 No Department of Prevention and Fight Against Diseases, Health Deputy, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran. گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم‌پزشکی قم، قم، ایران. Siamak Mohebi سیامک محبی 0000-0002-9407-6385 No Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم‌پزشکی قم، قم، ایران. Abedin Saghfipour عابدین ثقفی‌پور 0000-0002-3595-6347 Yes Department of Public Health, School of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran. گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم‌پزشکی قم، قم، ایران Mahdi Mohammadi مهدی محمدی 0000-0002-2187-4572 No Department of Prevention and Fight Against Diseases, Health Deputy, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran. گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم‌پزشکی قم، قم، ایران. Yadollah Ghafuri یداله غفوری No Department of Environment Health, School of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran. گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم‌پزشکی قم، قم، ایران Bahareh Zareh بهاره زارع 0000-0002-3595-6385 No Department of Prevention and Fight Against Diseases, Health Deputy, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran. گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌ها، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم‌پزشکی قم، قم، ایران.