fa مروری بر محدودیت نانوسامانه‌های متخلخل در انتقال دارو و راهکار بهبود آن فارماکولوژی pharmacology مقاله مروری Review Article زمینه و هدف: سامانه‌های دارورسانی نانو، از‌جمله سامانه‌های نانویی متخلخل برپایه سیلیکون، به دلیل ناحیه سطحی زیاد، حجم بالای منافذ، زیست‌سازگاری و زیست‌تخریب‌پذیری بسیار مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. امروزه تمرکز بیشتر بر طراحی حامل‌های دارویی هوشمند است که توانایی پاسخ اختصاصی به تغییرات فیزیکی و شیمیایی در محیطی مانند pH، مولکول‌های زیستی و غیره را دارند. در کنار مزایای نانوسامانه‌های سیلیکونی متخلخل، رهایش زودرس و نشت دارو از منافذ قبل از رسیدن به ناحیه هدف، موجب محدودیت آن‌ها شده است. نگهبانان منافذ به‌عنوان راهکاری مناسب برای رفع این چالش و ایجاد نانوسامانه‌های هوشمند پیشنهاد شده‌اند که می‌توانند نانوذرات غیرآلی، پلیمرها و یا حتی ترکیبی از آن‌ها باشند.&nbsp;<br> روش بررسی: در مطالعه حاضر از مقالات علمی انگلیسی موجود در پایگاه داده‌های الکترونیکی گوگل‌اسکالر، پابمد و اسکوپوس و غیره استفاده شده و به مرورِ محدودیت‌های نانوسامانه‌های متخلخل در انتقال دارو و راهکارهای کنترل رهایش دارو با تمرکز بر نگهبانان منافذ پرداخته شده است.<br> یافته‌ها: نگهبانان منافذ توانایی پوشش‌دهی سطح نانوسامانه‌های سیلیکونی متخلخل و بستن منافذ را دارند و مانع از رهایش داروی موجود در منافذ، قبل از رسیدن به ناحیه هدف می‌شوند. ولیکن در ناحیه هدف با‌توجه‌به ویژگی ذاتی نگهبانان منفذ، آن‌ها می‌توانند به محرک‌های داخلی یا خارجی پاسخ داده، با جدا شدن از سطح موجب رهایش دارو در ناحیه مورد‌نظر شوند که این امر از بروز عوارض جانبی و عدم قطعیت در تعیین دُز دارویی ممانعت خواهد کرد.<br> نتیجه‌گیری: با‌توجه‌به کاربردهای امیدبخش مواد متخلخل در نانوپزشکی، نگهبانان منفذ در این مطالعه به‌عنوان موادی مؤثر در غلبه بر محدودیت‌های مواد متخلخل معرفی شدند. Background and Objectives: Modern drug delivery strategies using nano-systems have attracted attention in recent years. There are several studies on porous silicon (Psi)-based nanosystems due to their impressive features, including large surface area, high pore volume, biocompatibility, and biodegradability. Today, most studies have focused on designing smart drug carriers that can specifically respond to physical and chemical environmental changes such as magnetic field, pH, reducing agents, biomolecules, etc. However, their use has some limitations. This study aims to review the limitations of these nanosystems in drug delivery and investigate the solutions.&nbsp;<br> Methods: In this review study, to collect information, related articles in English were searched in electronic databases such as Scopus, PubMed, Google Scholar, using the keywords including porous nanostructures, gatekeepers, controlled drug delivery, nanocarriers, silica nanoparticles, and stimuli-responsive nanosystems.<br> Results: Despite the advantages of Psi nanosystems, burst release and drug leakage from their pores before reaching the target area have limited their use. Therefore, Gatekeepers are suggested as a suitable strategy to solve this challenge and create intelligent nanosystems, which can be inorganic nanoparticles, polymer coatings, or even a combination of them. Gatekeepers can cover the surface of Psi nanosystems to close the pores and prevent drug release before reaching the target area. However, according to the inherent characteristics of the gatekeepers, they can respond to internal or external stimuli in the target area and induce drug release by separating from the surface, by which the occurrence of side effects and uncertainty in determining the effective dose will be prevented.<br> Conclusion: Considering promising applications of porous materials in nanomedicine, gatekeepers have been introduced in this review as an effective material to overcome the limitations of porous materials.&nbsp;&nbsp; سیستم‌های انتقال دارو, نانوپزشکی, نانوذرات فلزی, پلیمرهای پاسخ به محرک Drug delivery systems (DDS), Nanomedicine, Porous nanoparticles, Stimuli-responsive polymers 0 0 http://journal.muq.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2853-1&slc_lang=fa&sid=1 Samira Nasirizadeh سمیرا نصیری‌زاده s.nasirizadeh@gmail.com 0000-0001-7354-7013 No Department of Pharmaceutics and Nanotechnology, School of Pharmacy, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran. گروه فارماسیوتیکس و نانوفناوری، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران. Alireza Ghasempour علیرضا قاسم‌پور alirezaghasempr@gmail.com 0000-0001-9456-6045 No Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. بخش نانوبیوتکنولوژی، گروه مهندسی علوم زیستی، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Fereshteh Rahimi فرشته رحیمی rahimi.f@ut.ac.ir 0000-0003-0020-644X No Division of Nanobiotechnology, Department of Life Sciences Engineering, Faculty of New Sciences and Technologies, University of Tehran, Tehran, Iran بخش نانوبیوتکنولوژی، گروه مهندسی علوم زیستی، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Fereshteh Rahimi فرشته رحیمی 0000-0003-0020-644X No Division of Nanobiotechnology, Department of Life Sciences Engineering, Faculty of New Sciences and Technologies, University of Tehran, Tehran, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. Mahsa Sedighi مهسا صدیقی m.sedighi@bums.ac.ir 0000-0003-3642-8626 Yes Cellular and Molecular Research Center, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran گروه فارماسیوتیکس و نانوفناوری، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.