دوره 13، شماره 12 - ( اسفند 1398 )                   جلد 13 شماره 12 صفحات 54-45 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Tabatabaei S N, Heidari M M, Khatami M. The Study of Nitric Oxide Synthase 3 (NOS3) T-786C and 4a4b Gene Polymorphism in Iranian Men with Varicocele. Qom Univ Med Sci J 2020; 13 (12) :45-54
URL: http://journal.muq.ac.ir/article-1-2631-fa.html
طباطبایی سیده نفیسه، حیدری محمد مهدی، خاتمی مهری. بررسی پلی‌مورفیسم‌های T-786C و 4a4b ژن نیتریک اکسید سنتاز 3 (NOS3) در مردان ایرانی مبتلا به واریکوسل. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم. 1398; 13 (12) :45-54

URL: http://journal.muq.ac.ir/article-1-2631-fa.html


1- گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد
2- گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد ، Heidarimm@yazd.ac.ir
متن کامل [PDF 644 kb]   (1042 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (5099 مشاهده)
متن کامل:   (1211 مشاهده)
مقدمه
براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی
(WHO: World Health Organization)، ناباروری (Infertility) 60 تا 80 میلیون زوج را در دنیا تحت تأثیر قرار‌ داده‌ است که 50 درصد آن‌ها وابسته به علل مردانه (factors Male) می‌باشد (1). واریکوسل (Varicocele) یکی از رایج‌ترین دلایل ناباروری در مردان می‌باشد (2). در یک جمعیت کلی، میزان بروز واریکوسل در مردان، حدود 4/4 تا 6/22  درصد است؛ درحالی‌که بروز آن در جمعیت مردان نابارور، به رقمی متفاوت، 41-21 درصد در مردان با ناباروری اولیه و 75-81 درصد در افراد با ناباروری ثانویه می‌رسد (4,3). همه افراد مبتلا به واریکوسل نابارور نیستند. در حقیقت عوامل ژنتیکی و مولکولی در بیماری‌زایی واریکوسل مرتبط با ناباروری نقش دارند. مکانیسم‌های آسیب‌شناسی (Pathophysiology) واریکوسل که منجر به ناباروری می‌شوند هنوز به‌طور کامل مشخص نشده‌ است (5). با این وجود، دو مکانیسم مهم که در بیماری‌زایی واریکوسل و تأثیر آن بر عملکرد بیضه نقش اساسی دارند عبارتند از: نقص در عملکرد پروتئین‌های شرکت‌کننده در فرآیند بسته‌بندی DNA اسپرم و استرس‌های اکسیداتیو (Stress Oxidative) (8،6).
اسپرماتوژنز موفق، نیازمند مجموعه‌ای از رویدادهای اپی‌ژنتیکی دقیق است که سبب برداشته‌شدن هیستون‌ها از روی کروماتین و جانشینی پروتئین‌های انتقالی هسته
(Proteins Transition Nuclear :TNP)، پروتامین‌ها (Protamiens, PRMs) و در نهایت، تراکم کروماتین اسپرم می‌باشد. بیان کافی و به ‌جای TNP و PRMs در فشرده‌سازی موفق هسته اسپرم و باروری جنس نر اهمیت به‌سزایی دارد. اختلال در بیان و یا عملکرد پروتئین‌هایی که در بسته‌بندی ژنوم اسپرم دخالت دارند سبب ناپایداری ژنوم اسپرم در مبتلایان به واریکوسل می‌شود. جهش در ژن TNP1 و TNP2 و ارتباط آن با افراد مبتلا به واریکوسل گزارش شده است (10،9).
استرس اکسیداتیو نتیجه عدم تعادل بین رادیکال‌های آزاد اکسیژنی (ROS: Reactive Oxygen Species) (اکسیدانت‌ها) و آنتی‌اکسیدان‌ها در پلاسمای مایع منی می‌باشد که می‌تواند منجر به آسیب اسپرم، تغییر شکل و در نهایت ناباروری شود (11).
 
مطالعات نشان داده است که افزایش سطح مارکرهای استرس اکسیداتیو، از جمله نیتریک اکسید (NO: Nitric oxide)، در وریدهای گشاد‌شده‌ی بیماران مبتلا به واریکوسل سبب اختلال در عملکرد و حرکت اسپرماتوزوآ و در نهایت منجر به آپوپتوز اسپرم‌های بیضه می‌شود (11).
نیتریک اکسید در پستانداران توسط آنزیم نیتریک اکسید سنتاز (NOS: Nitric Oxide Synthases)، تولید می‌گردد (12). NOS3 یا نیتریک اکسید سنتاز اندوتلیایی (eNOS) یکی از سه ایزوفرم ژن NOS می‌باشد. این ژن در سال 1993 کلون شد و مشخص شد که جایگاه ژنی آن در کروموزوم 7q35-36 قرار گرفته است و 21 کیلوباز از DNA ژنومی کروموزوم 7 را به خود اختصاص داده است. دارای 26 اگزون است. ژن NOS3، mRANای با طول 4052 نوکلئوتید و پروتئینی با وزن مولکولی 135 کیلودالتون با 1203 اسیدآمینه، کد می‌کند (14،13). از نیمه دهه‌ی 1990 تا به حال، پلی‌مورفیسم‌های مختلفی برای این ژن شناسایی شده ‌است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: جهش تک نوکلئوتیدی G894T (rs1799983) (آلل اصلی G) در اگزون شماره 7 (جایگزینی گلوتامات به جای آسپارتات در اسیدآمینه 298) (16،15)، پلیمورفیسم T-786C (آلل اصلی T) در نوکلئوتید شماره 786 در ناحیه پروموتور ژن eNOS که در آن تیمین (T) به سیتوزین (C) تبدیل می‌شود و پلی‌مورفیسم 4a4b که تکرار توالی‌های تکراری پشت‌سرهم
(Variable Number of Tandem Repeats, VNTR) 27 جفت بازی، 4 تا 5 مرتبه در اینترون 4 می‌باشد (17).
پلی‌مورفیسم‌های ژن NOS3 به‌طور گسترده‌ در بسیاری از بیماری‌های عروقی و التهابی بررسی شده است (18). در سال‌های اخیر، محققان ارتباط بین پلی‌مورفیسم‌های ژن NOS3 و ناباروری در مردان را مورد مطالعه قرار داده‌اند (20،19)؛ ولی ارتباط بین پلی‌مورفیسم‌های ژن NOS و واریکوسل همراه با ناباروری هنوز به‌طور وسیع مطالعه نشده ‌است. بنابراین در مطالعه حاضر، دو پلی‌مورفیسم مهم این ژن (T-786C, 4a4b) به‌عنوان یک فاکتور ژنتیکی رایج در خطر ابتلا به واریکوسل در مردان ایرانی بررسی شد.
 

روش بررسی
این مطالعه، از نوع مورد- شاهدی است. نمونه خونی مربوط به 60 بیمار مبتلا به واریکوسل مراجعه‌کننده به مرکز ناباروری یزد، پس از انجام معاینات بالینی توسط پزشک معالج و تأیید بیماری و همچنین نمونه‌های خون ۶۱ فرد کنترل با اسپرم‌های طبیعی که سابقه باروری داشتند (دارای فرزند زیر ۵ سال) به‌عنوان کنترل، جمعآوری شد. افراد کنترل از نظر سنی تقریباً با افراد بیمار تطابق داشتند و هیچ‌گونه سابقه فامیلی با افراد بیمار نداشتند. به‌منظور نمونهگیری خون و انجام طرح، از جلسه کمیته اخلاق در گروه زیست‌شناسی دانشگاه یزد تأییدیه گرفتـه شـد و تمـام افـراد مـورد
 
واکنش PCR در حجم نهایی 25 میکرولیتر شامل 100 نانوگرم از DNA ژنومی، 5 پیکومول از هر یک از پرایمرهای خارجی (F1 و R1)، 10 پیکومول از پرایمر داخلی (F2 و R2) و محلول X1، PCR Master Mix (شرکت یکتا تجهیز آزما، تهران، ایران) صورت گرفت. برنامه زمانی و دمایی واکنش PCR بدین صورت انجام شد: مرحله دناتوراسیون اولیه در دمای 95 درجه سانتی‌گراد به مدت 5 دقیقه و تعدا 35 سیکل، مرحله واسرشت (دمای 95 درجه سانتی‌گراد به مدت 30 ثانیه)، مرحله اتصال (دمای 5/61 درجه سانتی‌گراد به مدت 40 ثانیه)، مرحله تکثیر یا طویل‌شدن (دمای 72 درجه سانتی‌گراد به مدت 50 ثانیه) انجام شد و مرحله تکثیر نهایی در دمای72 درجه سانتی‌گراد به مدت 5 دقیقه تنظیم شد. در نهایت برای اطمینان از تکثیر قطعات و تعیین ژنوتیپ هر نمونه، محصول PCR روی ژل آگارز 5/1 درصد الکتروفورز شد. برای اطمینان از صحت نتایج، نمونه‌های هتروزیگوت و هموزیگوت موتانت مشخص شده در ژل آگارز مربوط به پلی‌مورفیسم T-786C، به همراه تعدادی نمونه تصادفی دیگر، با تکنیک PCR-SSCP نیز بررسی شد. در SSCP قطعات روی ژل‌های پلی‌آکریل‌آمید با استفاده از الکتروفورز در شرایط دناتوره‎کردن جدا می‌شوند.
 
مطالعه رضایت‌نامه تدوین‌شده را آگاهانه امضا کردند. استخراج DNA از 200 میکرولیتر لکوسیت‌های خون محیطی افراد بیمار و کنترل با روش استاندارد رسوب نمکی انجام و در لوله‌های حاوی EDTA نگهداری شد.
شناسایی پلی‌مورفیسم (rs2070744) T-786C  واقع در                   5 ´-flanking region ژن NOS3 با استفاده از پرایمرهای زیر که توسط نرم‌افزار 5.3 Gene Runner طراحی شدند (جدول ۱)، انجام و با روش Multiplex-ARMS PCR (شکل 1) در یک واکنش PCR تکثیر شدند.
 
 
جدول شماره 1: توالی و موقعیت پرایمرهای طراحی‌شده برای پلی‌مورفیسم T-786C ژن NOS3 در روش Multiplex-ARMS PCR
اندازه محصولات PCR توالی پرایمر ژن (شناسه پلی‌مورفیسم)
باند کنترل (317 bp)
آللT(151 bp)
آللC(211 bp)
F1:5 ′-CTACAAACCCCAGCATGCACTC-3 ′  
NOS3
(SNPID: rs2070744)
R1:5 ′-CATTAGGGTATCCCTTCCCCTC-3 ′
F2:5 ′-GGGCATCAAGCTCTTCCCTGTCC-3′
R2:5 ′-TAGGGCTGAGGCAGGGTCAGACA-3 ′
 
در یک لوله‌ی PCR، 5 میکرولیتر محصول PCR و ۵ میکرولیتر از بافر سنگین‌کننده، دناتوره‌کننده (Denaturing loading buffer) اضافه شد. پس از این‌که به‌طور کامل با یکدیگر مخلوط شدند، میکروتیوب‌ها به مدت 5 دقیقه در دمای 94 درجه سانتی‌گراد و سپس ۵ دقیقه روی یخ قرار‌ داده ‌شد تا شکل فضایی مناسب را به خود بگیرند. ژل پلی‌آکریل‌آمید 8 درصد بارگذاری و در ولتاژ 116 ولت به مدت 20 ساعت در دمای محیط الکتروفورز شد (شکل 2). در پی آن، نمونه‌هایی که دارای شیفت (Shift) باندی در ژل SSCP بودند جهت تعیین توالی برای شرکت ماکروژن کره فرستاده شد. نتایج تعیین توالی با استفاده از نرم افزار Chromas Lite مورد بررسی قرار گرفت. هم‌ردیفی توالی به کمک نرم افزار آنالیزی MEGA‌ 4 با
(Gene  Bank ID: NG-011992) توالی مرجع ژن انسانی مقایسه شد (شکل 3). پلی‌مورفیسم (rs61722009) 4a4b با روش PCR معمولی با دو پرایمر (R و F) (طراحی شده با استفاده از نرم‌افزار 5.3 Gene Runner) انجام شد (جدول ۲).
 
 
 
واکنش PCR در حجم نهایی 25 میکرولیتر با استفاده از  100 نانوگرم از DNA ژنومی، ۱۰ پیکومول از هر پرایمر و محلول X1، PCR Master Mix (شرکت یکتا تجهیز آزما، تهران، ایران) صورت گرفت. سیکل حرارتی بهینه واکنش PCR به‌صورت 2 دقیقه دناتوراسیون اولیه در دمای 95 درجه سانتی‌گراد، مرحله‌ واسرشت در دمای 94 درجه سانتی‌گراد به مدت 30 ثانیه، مرحله
 
 
 
 
 
جدول شماره 2: توالی و موقعیت پرایمرهای طراحی‌شده برای پلی‌مورفیسم 4a4b ژن NOS3 در روش Convential PCR
اندازه محصولات PCR توالی پرایمر ژن (شناسه پلی‌مورفیسم)
آلل a (421 bp)
آللb(394 bp)
F: 5 ′-AGGCCCTATGGTAGTGCCTTG-3´ NOS3
(SNPID: rs61722009)
R: 5 ′-TCTCTTAGTGCTGTGGTCAC-3 ´
 
اتصال در دمای 60 درجه سانتی‌گراد به مدت 30 ثانیه، مرحله تکثیر یا طویل‌شدن در دمای 72 درجه سانتی‌گراد به مدت 50 ثانیه بود. در نهایت محصول PCR  برای تأیید صحت واکنش در ژل آگارز 5/1 درصد الکتروفورز شد. آنالیز داده‌ها به‌وسیله آزمون t-test و با استفاده از نرم‌افزار آماری 20 SPSS انجام شد. مقادیر 05/0< P بیانگر معنادار بودن تفاوت بین دو گروه است.


جهش تک نوکلئوتیدی، جایگزینی سیتوزین به جای تیمین          (T-C) است. دو پرایمر خارجی (F1 و R1) قطعه ژنی bp 317 را تکثیر می‌کنند. دو امپلیکون ویژه آلل با استفاده از دو جفت پرایمر تولید می‌گردد، پرایمرهای (به‌ترتیبF1 و R2) امپلیکون ویژه آلل T (قطعه bp 151) و جفت دیگر (به‌ترتیب F2 و R1) امپلیکون ویژه آلل C (قطعه bp 211) را تکثیر می‌کنند. با قرارگیری دو پرایمر خارجی در فواصل مختلف از نوکلئوتیدهای پلی‌مورفیک، دو امپلیکون ویژه آلل با طول‌های مختلف توسط الکتروفورز ژل آگارز تفکیک می‌‌شود. افراد دارای ژنوتیپ TT (هموزیگوت نرمال) دو باند bp 317 و bp 151، افراد دارای ژنوتیپ TC (هتروزیگوت) سه باند bp 317، bp 211 و bp 151 و افراد دارای ژنوتیپ CC (هموزیگوت موتانت) دو قطعه bp  317 و bp 211 را تکثیر می‌کنند.
 
  یافته‌ها
 
بررسی نتایج حاصل از PCR افراد مبتلا و آشکارسازی محصول آن‌ها (شکل 2 قسمت الف) نشان داد ژنوتیپ‌های T-786C در گروه بیمار به‌ترتیب 57 نفر TT، 2 نفر TC و فقط 1 نفر CC بود و در گروه کنترل همه با ژنوتیپ TT بودند (جدول 3). بنابراین با توجه به سطح معنادار (314/0=P) مشخص شد که پلی‌مورفیسم T-786C از نظر آماری (05/0<P) تفاوت معنا‌داری درگروه کنترل و بیمار وجود ندارد. پس نمی‌تواند دلیلی برای افزایش ریسک ناباروری افراد مبتلا به واریکوسل باشد.
 

شکل شماره 2: تصویر ژل آگارز 5/1 درصد پلی‌مورفیسم T-786C و 4a4b ژن NOS3 و ژل پلی‌آکریل‌آمید 8 درصد پلی‌مورفیسم  T-786C
در مردان مبتلا به واریکوسل.
 
بررسی نتایج حاصل از PCR پلی‌مورفیسم 4a4b (شکل 2 قسمت ب) نشان داد در گروه بیمار 57 نفر ژنوتیپ aa و فقط 3 نفر ab بودند. در بین بیماران هیچ فردی با ژنوتیپ هموزیگوت موتانت bb یافت نشد. در گروه کنترل همه افراد aa بودند (جدول 3). بنابراین نتایج حاصل نشان داد که ارتباط معناداری (128/0=P) بین پلی‌مورفیسم 4a4b با افزایش ریسک ناباروری افرداد مبتلا به واریکوسل وجود ندارد.
  قسمت الف) T-786C تکثیر شده با روش
Multiplex ARMS-PCR. افراد هموزیگوت نرمال (TT) دارای دو باند bp 317 و bp  151 و افراد هتروزیگوت (TC) دارای 3 باند  317، 211 و bp 151 هستند. فرد هموزیگوت موتانت (CC) فقط دو باند 211 و bp 317 را تکثیر می‌کند. قسمت ب) 4a4b تکثیر شده با روش Conventional PCR . آشکارسازی محصول PCR این پلی‌مورفیسم دو قطعه‌ی ژنی را نشان می‌دهد.
 
 

 
جدول شماره3: فراوانی ژنوتیپی و آللی پلی‌مورفیسم‌های T-786C و 4a4b ژن NOS3
پلی­مورفیسم
T-786C
گروه بیمار (60=n)
تعداد (درصد)
گروه کنترل (61=n)
تعداد (درصد)
OR
(CI95%)
P-value
ژنوتیپ        
TT (95) 57 (100) 61  
181/0
 
314/0
 
TC (3/3) 2 0
CC (۷/1) 1 0
فراوانی آللی        
T (۷/96) 116 (100) 122    
C (3/3) 4 0    
پلی­مورفیسم
4a4b
       
ژنوتیپ        
aa (95) 57 (100) 61  
064/0
 
128/0
ab (5) 3 0
bb 0 0
فراوانی آللی        
a (5/97) 117 (100) 122    
b (5/2) 3 0    
 
افرادی که 4 نسخه از تکرار ناحیه 27 جفت بازی را داشته باشند، قطعه‌ای به طول bp 394 (نشان‌دهنده‌ی آلل b) و دارنده 5 بار تکرار ناحیه 27 جفت‌بازی، قطعه bp 421 (آلل وحشی a) را نشان می‌دهند.(ab) ژنوتیپ هتروزیگوت دارای دو باند  bp421 و 394 هستند. یک مارکر DNA استاندارد bp 100 در آخرین چاهک الکتروفورز شد. قسمت ج) نتایج ژل آکریل‌آمید SSCP، لاین 1 ژنوتیپ وحشی TT، لاین 3 و 6 فرد هتروزیگوت (TC) و لاین 10 جهش هموزیگوت CC را نشان می‌دهد.
 
 

بحث
تاکنون مطالعات متعددی در ارتباط با همراهی پلی‌مورفیسم‌های ژن NOS3 و ناباروری در کشورهای مختلف انجام شده است. این پلی‌مورفیسم‌ها، در افراد و اقلیم‌های مختلف، اثرات متفاوتی بر ناباروری مردان دارند (20). در سال 2010 ارتباط بین سه پلی‌مورفیسم ژن NOS3 در 352 بیمار ایرانی مبتلا به ناباروری آیدیوپاتیک و 356 فرد سالم بررسی شد (20). نتایج نشان‌داد که ژنوتیپ -786CC، 894TT و 4aa به‌طور معناداری در افراد نابارور فراوان‌تر است؛ بنابراین تفاوت معناداری بین گروه نابارور مبتلا به آزواسپرمیا و الیگواسپرمیا در مقایسه با توزیع ژنوتیپی آن‌ها وجود دارد (-786CC در مقابل -786TT، 894TT در مقابل 894GG و 4aa در مقابل 4bb). همچنین آن‌ها ارتباط آلل‌های -786C، 894T و a را با افزایش خطر پارامترهای ضعیف مایع منی به‌دست آوردند؛ بنابراین اذعان کردند که ارتباط معناداری بین ژنوتیپ‌های NOS3 و فنوتیپ ناباروری وجود دارد. در سال ۲۰۱۴ Song و همکاران تأثیر سه پلی‌مورفیسم T-786C، G894T و 4a4b ژن NOS3 را در مردان نابارور چینی مبتلا به آیدیوپاتیک آستنوآزواسپرمیا بررسی کردند (21). نتایج متاآنالیز نشان داد، واریانت 4a4b در سطح آللی با آیدیوپاتیک آستنوآزواسپرمیا ارتباط معناداری وجود دارد؛ درحالی‌که تفاوت معناداری بین دو پلی‌مورفیسم دیگر با آیدیوپاتیک آستنوآزواسپرمیا چه در سطح آللی و چه در سطح ژنوتیپی یافت نشد. آن‌ها همچنین بیان mRNA ژن NOS3 موجود در مایع منی بیماران را، با استفاده از تکنیک RT- qPCR بررسی کردند. بیان ژن NOS3 نسبت به افراد سالم افزایش یافته بود. در سال 2016 ارتباط بین سه پلی‌مورفیسم ژن NOS3 در 102 مرد مبتلا به واریکوسل و 100 نمونه کنترل مورد بررسی قرار گرفت (22). آنالیزهای آماری نشان داد، پلی‌مورفیسم 4a4b در هر دو سطح ژنوتیپی و آللی ارتباط معناداری در گروه کنترل نسبت به بیمار داشت؛ درحالی‌که پلی‌مورفیسم         T-786C نه در سطح آللی و نه در سطح ژنوتیپی هیچ تفاوت معناداری در گروه کنترل و بیمار نشان نداد. پلی‌مورفیسم G894T در گروه کنترل و بیمار هیچ تفاوت معناداری برای ژنوتیپ‌های GG، GT و TT و برای آلل‌های G و T نشان نداد؛ ولی         آنالیـز آمـاری بـرای ژنوتیـپ‌های پلی‌مـورف (GG+GT) تفـاوت
قابل‌توجهی بیان داشتند. گفته شده ممکن است این پلی‌مورفیسم در وقوع واریکوسل با کاهش‌دادن سطح NO دخیل باشد (22).
با نگاهی بر مطالعات انجام‌شده، می‌توان فهمید تأثیر پلی‌مورفیسم‌های ژن NOS3 در جمعیت‌های نابارور مختلف متفاوت می‌باشد. این خود می‌تواند ناشی از عواملی متعددی باشد. به‌طور ‌کلی، نتایج متاآنالیز نشان می‌دهد که دو پلی‌مورفیسم 4a4b و T-786C ارتباط معناداری با ناباروری در جمعیت مردان آسیایی و سفیدپوستان (21) از جمله در جمعیت مردان ایرانی دارد. با‌این‌وجود، نتایج مطالعه حاضر نشان داد، دو پلی‌مورفیسم T-786C و 4a4b هیچ ارتباط آماری با خطر ابتلا به ناباروری در افراد مبتلا به واریکوسل ندارد. این تناقص می‌تواند نشان دهد که ناهمگنی ژنتیکی یا تفاوت در حجم نمونه، نوع طراحی مطالعه، جمعیت مورد مطالعه و فاکتورهای محیطی می‌تواند بر بیان فنوتیپیکی پلی‌مورفیسم‌های مختف ژن‌ها تأثیرگذار باشد.
 
نتیجه‌گیری
در این مطالعه، عدم ارتباط پلی‌مورفیسم T-786C و 4a4b با افزایش ریسک ابتلا به واریکوسل دیده شد؛ به‌عبارت دیگر، وجود پلی‌مورفیسم -786CC یا حالت هتروزیگوت آن TC نمی‌تواند احتمال ابتلا به واریکوسل را افزایش دهد. همچنین در پلی‌مورفیسم 4a4b وجود سه نمونه با پلی‌مورفیسم هتروزیگوت، نمی‌تواند دلیلی برای افزایش احتمال ابتلا به واریکوسل همراه با ناباروری باشد. با وجود این‌که در مطالعه حاضر هیچ‌گونه ارتباط آماری معناداری بین این دو پلی‌مورفیسم و خطر ابتلا به واریکوسل یافت نشد؛ اما احتمالاً این تغییرات می‌توانند نه به‎عنوان عامل بیماری بلکه به‎عنوان یک فاکتور تعدیل‌کننده در افزایش وخامت به بیماری تأثیرگذار باشند. گفتنی است یافتن نتایج دقیق‌تر با افزایش حجم نمونه و همچنین بررسی ژن‌های دیگر می‌تواند مفید باشد.
 
تشکر و قدردانی
این مقاله برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ژنتیک مولکولی بوده و توسط دانشگاه یزد حمایت مالی شده است.
بدین‌وسیله از همه بیماران به‌دلیل تهیه نمونه خون برای تحقیقات علمی، همچنین مرکز تحقیقات و کلینیکی ناباروری (یزد، ایران) که پژوهشگران را در انجام پژوهش یاری نمودند، تشکر و قدردانی می‌گردد.
 
 
تضاد منافع
نویسندگان هیچ گونه تعارض منافعی را گزارش نکرده اند.
 
 
 
 
 
 
نوع مطالعه: مقاله پژوهشي | موضوع مقاله: ژنتیک
دریافت: 1398/7/27 | پذیرش: 1398/11/26 | انتشار: 1398/12/28

فهرست منابع
1. 1. Nangia AK, Luke B, Smith JF, Mak W, Stern JE, Group SW. National study of factors influencing assisted reproductive technology outcomes with male factor infertility. Fertil Steril 2011;96(3): 609-14. PMID: 21733503 [DOI:10.1016/j.fertnstert.2011.06.026]
2. Dhamija E, Das CJ, Razik A. Intratesticular varicocele: a rare cause of male factor infertility. BMJ Case Rep 2018;2018:224547. PMID: 29545445 [DOI:10.1136/bcr-2018-224547]
3. Miyaoka R, Esteves SC. A critical appraisal on the role of varicocele in male infertility. Adv Urol 2012;2012:597495. PMID: 22162682 [DOI:10.1155/2012/597495]
4. Moein MR, Vahidi S, Ghasemzadeh J, Tabibnejad N. Comparison of reactive oxygen species in neat and washed semen of infertile men. Iran J Reprod Med 2014;12(5): 301-6. PMID: 25031573
5. Sheehan MM, Ramasamy R, Lamb DJ. Molecular mechanisms involved in varicocele-associated infertility. J Assist Reprod Genet 2014;31(5): 521-6. PMID: 24643631 [DOI:10.1007/s10815-014-0200-9]
6. Talebi AR, Moein MR, Tabibnejad N, Ghasemzadeh J. Effect of varicocele on chromatin condensation and DNA integrity of ejaculated spermatozoa using cytochemical tests. Andrologia 2008;40(4): 245-51. PMID: 18727735 [DOI:10.1111/j.1439-0272.2008.00852.x]
7. Nayeri M, Talebi AR, Heidari MM, Seifati SM, Tabibnejad N. Polymorphisms of sperm protamine genes and CMA3 staining in infertile men with varicocele. Rev Int Androl 2018;18(1): 7-13. PMID: 30482464 [DOI:10.1016/j.androl.2018.07.005]
8. Heidari MM, Khatami M, Talebi AR. The POLG gene polymorphism in Iranian varicocele-associated infertility patients. Iran J Basic Med Sci 2012;15(2): 739-44. PMID: 23493802
9. Heidari MM, Khatami M, Talebi AR, Moezzi F. Mutation analysis of TNP1 gene in infertile men with varicocele. Iran J Reprod Med 2014;12(4): 257-62. PMID: 24976820
10. Heidari MM, Danafar A, Moezzi F, Khatami M, Talebi AR. The association between TNP2 gene polymorphisms and Iranian infertile men with varicocele: a case-control study. Int J Reprod Biomed 2019;17(8): 557-66. PMID: 31583373
11. Agarwal A, Makker K, Sharma R. Clinical relevance of oxidative stress in male factor infertility: an update. Am J Reprod Immunol 2008;59(1): 2-11. PMID: 18154591 [DOI:10.1111/j.1600-0897.2007.00559.x]
12. Forstermann U, Sessa WC. Nitric oxide synthases: regulation and function. Eur Heart J 2012;33(7): 829-37. PMID: 21890489 [DOI:10.1093/eurheartj/ehr304]
13. Fish JE, Marsden PA. Endothelial nitric oxide synthase: insight into cell-specific gene regulation in the vascular endothelium. Cell Mol Life Sci 2006;63(2): 144-62. PMID: 16416260 [DOI:10.1007/s00018-005-5421-8]
14. Tai SC, Robb GB, Marsden PA. Endothelial nitric oxide synthase: a new paradigm for gene regulation in the injured blood vessel. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2004;24(3): 405-12. PMID: 14656742 [DOI:10.1161/01.ATV.0000109171.50229.33]
15. Shin SJ, Lee HH, Cha SH, Kim JH, Shim SH, Choi DH, et al. Endothelial nitric oxide synthase gene polymorphisms (-786T> C, 4a4b, 894G> T) and haplotypes in Korean patients with recurrent spontaneous abortion. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2010;152(1): 64-7. PMID: 20728041 [DOI:10.1016/j.ejogrb.2010.05.014]
16. Heidar MM, Khatami M. Designing and validation of one-step T-ARMS-PCR for genotyping the eNOS rs1799983 SNP. Iran J Biotechnol 2017;15(3): 208-12. PMID: 29845071 [DOI:10.15171/ijb.1307]
17. Hyndman ME, Parsons HG, Verma S, Bridge PJ, Edworthy S, Jones C, et al. The T-786--> C mutation in endothelial nitric oxide synthase is associated with hypertension. Hypertension 2002;39(4): 919-22. PMID: 11967250 [DOI:10.1161/01.HYP.0000013703.07316.7F]
18. Srivastava K, Narang R, Sreenivas V, Das S, Das N. Association of eNOS Glu298Asp gene polymorphism with essential hypertension in Asian Indians. Clinica Chim Acta 2008;387(1-2): 80-3. PMID: 17935708 [DOI:10.1016/j.cca.2007.09.007]
19. Bianco B, Ghirelli-Filho M, Cavalheiro CM, Cavalcanti V, Peluso C, Gava MM, et al. Variants in endothelial nitric oxide synthase (eNOS) gene in idiopathic infertile Brazilian men. Gene 2013;519(1): 13-7. PMID: 23419608 [DOI:10.1016/j.gene.2013.02.001]
20. Safarinejad MR, Shafiei N, Safarinejad S. The role of endothelial nitric oxide synthase (eNOS) T-786C, G894T, and 4a/b gene polymorphisms in the risk of idiopathic male infertility. Mol Reprod Dev 2010;77(8): 720-7. PMID: 20586099 [DOI:10.1002/mrd.21210]
21. Song P, Zou S, Chen T, Chen J, Wang Y, Yang J, et al. Endothelial nitric oxide synthase (eNOS) T-786C, 4a4b, and G894T polymorphisms and male infertility: study for idiopathic asthenozoospermia and meta-analysis. Biol Reprod 2015;92(2): 38. PMID: 25505202 [DOI:10.1095/biolreprod.114.123240]
22. Kahraman CY, Tasdemir S, Sahin I, Marzioglu Ozdemir E, Yarali O, Ziypak T, et al. The relationship between endothelial nitric oxide synthase gene (NOS3) polymorphisms, NOS3 expression, and varicocele. Genet Test Mol Biomarkers 2016;20(4): 191-6. PMID: 26866567 [DOI:10.1089/gtmb.2015.0294]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله دانشگاه علوم پزشکی قم می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق
© 2026 CC BY-NC 4.0 | Qom University of Medical Sciences Journal

Designed & Developed by : Yektaweb