دوره 14، شماره 9 - ( آذر 1399 )                   جلد 14 شماره 9 صفحات 27-16 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mirazi N, Mosalsal S, Izadi Z, Nourian A. Protective Effect of Hydroethanolic Extract of Lippia citrodora L. Leaf and Vitamin D3 on Estradiol Valerate-Induced Polycystic Ovary Syndrome in Mice. Qom Univ Med Sci J 2020; 14 (9) :16-27
URL: http://journal.muq.ac.ir/article-1-2927-fa.html
میرازی ناصر، مسلسل سمیه، ایزدی زهرا، نوریان علیرضا. مطالعه اثر محافظتی عصاره هیدرواتانولی برگ گیاه به لیمو (Lippia citrodora L.) و ویتامین D3 بر سندروم تخمدان پلی‌کیستیک القا شده با استرادیول والرات در موش‌های سوری. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم. 1399; 14 (9) :16-27

URL: http://journal.muq.ac.ir/article-1-2927-fa.html

مطالعه اثر محافظتی عصاره هیدرواتانولی برگ گیاه به لیمو (Lippia citrodora L.) و ویتامین D3 بر سندروم تخمدان پلی‌کیستیک القا شده با استرادیول والرات در موش‌های سوری
ناصر میرازی*1 ، سمیه مسلسل2 ، زهرا ایزدی3 ، علیرضا نوریان4
1- گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا ، mirazi205@gmail.com
2- گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا،
3- گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه نهاوند
4- گروه پاتوبیولوژی، دانشکده پیرادامپزشکی، دانشگاه بوعلی سینا
واژه‌های کلیدی: به لیمو، تخمدان پلی کیستیک، ویتامین D3، استرادیول والرات، موش سوری
متن کامل [PDF 807 kb]   (1088 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (3690 مشاهده)
متن کامل:   (1480 مشاهده)
مقدمه
ســندروم تخمدان پلی‌کیستیک شــایع‌ترین علت نابــاروری از نوع عدم تخمک‌گذاری اســت که نابــاروری حاصل از آن، ٤0 درصد از بیمــاران PCOS را تحــت تأثیر قرار می‌دهد. تقریبــاً 95-90 درصد از زنان دچار عدم تخمک‌گذاری که بــه کلینیک نابــاروری مراجعه می‌کنند، به PCOS مبتلا می‌باشند (1). چاقی شــکمی، پروفایل نامطلوب لیپید، مقاومت به انسولین به ویژه در افراد چاق و با ســابقه خانوادگــی مثبت در دیابت، تنها چنــد نمونه از عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع ٢ در بیماران PCOS می‌باشند (2). در این زمینه، اخیــراً سندروم PCOS از سوی فدراسیون بین‌المللی دیابت و انجمن دیابت آمریکا بــه عنوان یک عامل خطرساز غیــر قابل تغییر و مهم در ارتباط با دیابت نوع ٢ شــناخته شده است (3). دیــس‌لیپیدمی در 70 درصد از بیمــاران مبتلا به PCOS در ایالات متحده رخ می‌دهد. شــایع‌ترین ویژگی‌های دیــس‌لیپیدمی آتروژنیک در PCOS عبارت هستند از: هایپــر تــری‌گلیســیریدمی، افزایــش سطح سرمی لیپوپروتئین با دانسیته پایین (LDL: Low-density lipoprotein) و کاهش ســطح سرمی لیپوپروتئین با دانسیته بالا (HDL: High-density lipoprotein) (4). به نظر می‌رسد عوامل خطرساز مهم برای ایجاد آترو اسکلروز، افزایش فشار خون و انفارکتوس میوکارد در ســن پایین‌تری در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‎کیستیک نســبت بــه زنان غیر مبتلا به این سندرم رخ می‌دهد (5). براساس شیوع این عوامل خطر، ابتلا بــه بیماری قلبی- عروقــی در زنان مبتلا به PCOS، ٤ تا ١١ برابر بالاتر است (6). ارتباط بین PCOS و ســرطان آندومتر رحم ابتدا در سال 1949 پیشنهاد شــد (7). در این راستا، برخی از عوامل خطر بالینی، متابولیکی و مولکولی عبارت هستند از: اســتفاده طولانی مدت از استروژن‌های غیر طبیعی، چاقی، فشــار خون بــالا، مقاومت در برابر انســولین، فاکتورهای رشــد شــبه انســولینی، دیابت، نابــاروری، نولی پاریتی، ســیکلین D1، گلوتاتیــون-S-ترانســفراز و مقاومــت در برابر پروژســترون (8). گیاهان دارویی برای پیشگیری و یا درمان برخی از ناهنجاری‌ها و بیماری‌ها از دیرباز مورد استفاده قرار گرفته‌اند. یکی از این گیاهان، به لیمو می‌باشد. به لیمو (با نام علمی Lippia citrodora L.) به طور گسترده‌ای برای درمان انواع بیماری‌ها از جمله تب، سرماخوردگی، عفونت‌های پوستی و مشکلات گوارشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه‌براین، از به لیمو به دلیل اثرات ضد اسپاسم، ضد پیری و آرام‌بخشی آن به طور گسترده‌ای استفاده می‌شود. اجزای اصلی این گیاه از چندین اکسیدوئید، فلاونوئیدها، اسیدهای فنولیک و فنیل پروپانوئیدها به ویژه ورباسکوزید به عنوان آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمند تشکیل شده است. ورباسکوزید فراوان‌ترین ماده تشکیل‌دهنده عصاره به لیمو بوده و دارای اثرات دارویی متنوعی از جمله اثر ضد باکتریایی، ضد فشار خون، آنتی‌اکسیدان و همچنین افزایش یادگیری و بهبود حافظه می‌باشد (9). ویتامین D3 یکی از هورمون‌های استروئیدهای ساخته شده در بدن و در معرض اشعه فرابنفش نور خوشید (UV: Ultraviolet) می‌باشد. این ویتامین نقش فیزیولوژیک مهمی در تولید مثل، رشد و تکوین فولیکول‌های تخمدانی و تشکیل جسم زرد دارد. علاوه‌براین، سیستم پیام‌رسانی سلولی باعث تغییر هورمون ضد مولری، حساسیت به هورمون محرک فولیکولی (FSH: Follicle-stimulating hormone) و تولید پروژسترون در سلول‌های گرانولوزای انسانی می‌شود (10). ویتامین D3 در هومئوستاز گلوکز با روند افزایش گیرنده‌های ویتامین D3 در سلول‌های بتای پانکراس و سلول‌های عضلات اسکلتی نقش دارد. همچنین این ویتامین در بیان ژن آنزیم 1-آلفا هیدروکسیلاز که موجب تبدیل 25-هیدروکسی ویتامین D به 1و25-دی‌هیدروکسی ویتامین D ایفای نقش می‌کند (11). با توجه به اهمیت گیاه به لیمو در صنایع داروسازی، پزشکی، آرایشی و بهداشتی و نیز از آنجایی که تاکنون پژوهش دقیقی در مورد اثر محافظتی عصاره به لیمو و ویتامین D3 به طور همزمان بر پیشگیری از سندروم تخمدان پلی‌کیستیک صورت نگرفته است، در پژوهش حاضر به بررسی این مهم پرداخته شد.
 
روش بررسی
در مطالعه تجربی حاضر، 48 سر موش سوری ماده در محدوده وزنی 35-25 گرم مورد بررسی قرار گرفتند. باید خاطرنشان ساخت که در این مطالعه کلیه موارد اخلاقی در پژوهش رعایت شده و تمامی اعمال جراحی و نمونه‌گیری‌ها در حیوانات تحت بیهوشی کامل صورت گرفته است. همچنین سعی شده است تا از کمترین تعداد نمونه قابل قبول استفاده شود .لازم به ذکر می‌باشد که ملاحظات اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی توسط کمیته اخلاق دانشگاه بوعلی سینا با کد IR.BASU.REC.1398,036 مورد تصویب قرار گرفت. موش‌ها پس از خریداری شدن از دانشگاه علوم پزشکی همدان به اتاق حیوانات گروه زیست‌شناسی دانشگاه بوعلی سینا منتقل شدند و به مدت یک هفته در شرایط دسترسی آزاد به آب و غذا قرار گرفتند. سپس در هشت گروه شش سری به طور تصادفی به شرح زیر تقسیم شدند:
  1. کنترل (بدون درمان و دسترسی آزادانه به آب و غذا)
  2. کنترل مثبت (مبتلا به PCOS + متفورمین، 500 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن)
  3. شاهد (مبتلا به PCOS)
  4. شم (روغن کنجد، 25/0 میلی‌لیتر زیرپوستی)
  5. تیمار 1 (مبتلا به PCOS + عصاره به لیمو؛ 500 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن)
  6. تیمار 2 (مبتلا به PCOS + عصاره به لیمو؛ 1000 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن)
  7. تیمار 3 (مبتلا به PCOS + ویتامین D3)
  8. تیمار 4 (مبتلا به PCOS + عصاره به لیمو؛ 1000 میلی‌گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن + ویتامین D3)
 
ایجاد PCOS در موش
سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) در موش‌ها با استفاده از داروی استرادیول والرات با دوز 2 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به همراه روغن کنجد با حجم 25/0 میلی‌لیتر به صورت تزریق زیرپوستی در ناحیه بین دو کتف به شکل تک دوز ایجاد شد. پس از گذشت 55 روز، موش‌ها به PCOS مبتلا شدند (12). ویتامین D3 (30000 واحد بین‌المللی بر کیلوگرم وزن بدن) به صورت درون صفاقی تزریق گردید (10).
 
تهیه عصاره برگ گیاه به لیمو
ابتدا 3 کیلوگرم برگ گیاه به لیمو از گلخانه گیاهان دارویی دانشگاه نهاوند تهیه شد و در شرایط کاملاً بهداشتی و در سایه خشگ گردید. سپس برگ‌ها با استفاده از آسیاب به صورت پودر درآمدند. پودر به دست آمده در ظرف حاوی الکل اتیلیک 80 درصد (به نسبت 80 میلی‌لیتر الکل اتیلیک + 16 میلی‌لیتر آب مقطر) قرار داده شد؛ به طوری که پودر گیاه به طور کامل در الکل مذکور غوطه‌ور گردید. ظرف حاوی الکل 80 درصد و پودر به لیمو به مدت یک هفته در یخچال قرار گرفت. پس از این مدت، محتوای ظرف توسط کاغذ صافی صاف گردید و با استفاده از دستگاه روتاری (IKA RV10 digital) با دمای 55 درجه و با شدت 60 دور در دقیقه تغلیظ شد. عصاره در هود به مدت 48 ساعت به حالت خشک درآمد و تا زمان مصرف در فریزری با دمای 20- درجه نگهداری شد. از عصاره تغلیظ شده به لیمو و عصاره رقیق شده با نرمال سالین، دوزهای 5000 و 1000 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن تهیه شد و به صورت داخل صفاقی روزانه (ساعت 10 صبح از روز صفر تا روز پنجاه و پنجم) تجویز گردید.
 
روش خونگیری
پس از پایان آزمایشات، به منظور نمونه‌گیری خون و بافت تخمدان، ابتدا حیوانات توسط کتامین هیدروکلراید (50 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن) و زایلازین (10 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن) بیهوش شدند. سپس ناحیه شکم و قفسه سینه آن‌ها با قیچی جراحی شکافته شد. خونگیری توسط سرنگ به طور مستقیم از قلب حیوان انجام شد. نمونه‌های خون در لوله‌های آزمایش استریل ریخته شدند و پس از گذشت 10 دقیقه، با سرعت 4000 دور در دقیقه سانتریفیوژ گردیدند. در ادامه، سرم آن‌ها جدا شد. سرم‌ها برای انجام آزمایشات مورد نظر به آزمایشگاه منتقل گردیدند. نمونه‌های تخمدان نیز از هر موش توسط قیچی جراحی برداشته شدند و بلافاصله در فرمالین 10 درصد قرار داده شد تا برای انجام مقطع‌گیری و رنگ‌آمیزی بافتی مورد استفاده قرار گیرند. آزمایشات هورمونی در آزمایشگاه توسط دستگاه الیزا ریدر (ELISA Reader-BioTek instrument, USA) انجام شد.
 
تهیه مقاطع بافت‌شناسی
پس از برداشت بافت تخمدان، نمونه‌ها در لوله‌ای حاوی فرمالین 10 درصد قرار داده شدند. بعد از گذشت 24 ساعت، فرمالین تعویض گردید. تمامی مراحل مربوط به تهیه مقاطع بافتی شامل: شستشوی بافت، آب‌گیری، شفاف کردن، آغشته‌سازی و قالب‌گیری با استفاده از پارافین مذاب انجام شد و نمونه‌ها با استفاده از میکروتوم با ضخامت 5 میکرومتر برش داده شدند. برای رنگ‌آمیزی از هماتوکسیلین- ائوزین استفاده گردید. سپس لام‌های حاوی اسلایدهای بافتی توسط میکروسکوپ نوری (Axioskop 2- mot plus- Carl Zeiss, Germany) مورد مطالعه قرار گرفتند. مدت زمان انجام این مطالعه، 55 روز به طول انجامید.
 
روش بررسی آماری
داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارSPSS 24  از نظر آماری ارزیابی شدند. از آزمون Kolmogorov–Smirnov برای اطمینان از توزیع نرمال داده‌ها و از آزمون واریانس یک طرفه ANOVA برای

آنالیز آماری اطلاعات و مقایسه میانگین گروه‌های تحت مطالعه پس از بررسی پیش‌فرض‌های اساسی استفاده شد. از آزمون تعقیبی توکی نیز استفاده گردید. سطح معناداری معادل (05/0P<) در نظر گرفته شد.
 
بافت‌شناسی
نتایج حاصل از این مطالعه بیانگر آن می‌باشند که تزریق استرادیول والرات به صورت زیرپوستی در گروه شاهد در طول آزمایش نسبت به گروه کنترل منجر به بروز سندروم تخمدان پلی‌کیستیک در موش‌ها گردیده است (شکل 1). بر مبنای نتایج استفاده از
 
 

شکل شماره 1: مقاطع بافت‌شناسی تهیه شده از تخمدان‌های موش‌های سوری مورد بررسی: A: گروه کنترل: فولیکول‌های تخمدانی در مراحل مختلف رشد، فولیکول اولیه (پیکان آبی) و فولیکول‌های رسیده (پیکان سیاه) کاملاً سالم و فاقد کیست تخمدانی می‌باشند؛ B: کنترل مثبت: فولیکول‌های تخمدانی وجود داشته و کیست تخمدانی مشاهده نمی‌شود؛ اما جسم زرد طبیعی وجود دارد (پیکان نارنجی)؛ C: شاهد: تخمدان دارای کیست‌های متعدد (پیکان سبز) به همراه برخی از فولیکول‌ها در مراحل مختلف رشد می‌باشد؛ D: تیمار 2: تخمدان دارای انواع فولیکول‌ها می‌باشد. تعداد کمی کیست تخمدانی نیز مشاهده می‌گردد؛ E: تیمار 3: تخمدان با کیست اندک و دارای فولیکول‌های تخمدانی طبیعی می‌باشد که در مراحل مختلف رشد قرار دارند؛ F: تیمار 4: تخمدان بدون کیست بوده و دارای فولیکول‌های تخمدانی طبیعی می‌باشد که در مراحل مختلف رشد قرار دارند. رنگ‌آمیزی H&E و بزرگنمایی 100 X در نظر گرفته شده است.
 
 
داروی متفورمین در گروه کنترل مثبت، تأثیر معناداری نسبت به گروه کنترل بر گروه‌های تیمار 2، 3 و 4 نداشته است. همچنین مصرف عصاره برگ به لیمو در تیمارهای انجام شده به صورت همزمان با تجویز استرادیول والرات موجب کاهش تعداد کیست‌ها نسبت به گروه شاهد گردیده است. تعداد کیست‌های تخمدانی در گروه شاهد افزایش معناداری (001/0P<) را نشان می‌دهند؛ در حالی که در گروه‌های تیمار، تعداد کیست‌های تخمدانی به ویژه در گروه تیمار 4 به میزان قابل توجه و معناداری کاهش یافته است (نمودار 1). همچنین مصرف ویتامین D باعث کاهش معنادار (05/0P<) تعداد کیست‌های تخمدانی شده است. بر مبنای نتایج می‌توان گفت که مصرف توأم ویتامین D و عصاره برگ به لیمو سبب عدم ایجاد کیست تخمدانی در موش‌های تحت تیمار گردیده است. استفاده از روغن کنجد در گروه شم تأثیر معناداری بر تعداد فولیکول‌ها و ایجاد تغییرات کیستیک قابل ملاحظه در فولیکول‌ها نسبت به گروه کنترل داشته است.
 
در آزمایشات به عمل آمده از سنجش سطح سرمی FSH در
گروه‌های مورد بررسی مشاهده گردید که میزان این هورمون در گروه شاهد نسبت به گروه‌های کنترل، کنترل مثبت، تیمار 4 و شم (001/0P<) و در گروه تیمار 2 (01/0P<) کاهش معناداری داشته است؛ در حالی که میزان سطح سرمی این هورمون در گروه‌های تیمار شده با عصاره به لیمو، ویتامین D3 و مصرف توأمان این ویتامین و عصاره، هیچ‌گونه اختلاف معناداری را نشان نداد (نمودار 2).  
سنجش میزان هورمون LH (Luteinising hormone) در سرم خون موش‌های مورد بررسی نشان می‌دهد که میزان این هورمون در گروه شاهد نسبت به گروه‌های کنترل و کنترل مثبت، افزایش معنادار داشته (001/0P<) و نسبت به سایر گروه‌های تیمار و شم با افزایش معنادار همراه بوده است (001/0P<). این در حالی می‌باشد که میزان سطح سرمی این هورمون در گروه‌های تیمار، شم و کنترل مثبت، فاقد هرگونه اختلاف معنادار با گروه کنترل بودند (نمودار 3).
با بررسی میزان سطح سرمی هورمون تستوسترون در خون موش‌های گروه‌های مورد بررسی چنین نتیجه گرفته شد که میزان سطح سرمی این هورمون در گروه شاهد، افزایش معناداری نسبت
 
 
 

نمودار شماره 1: مقایسه درصد کیست‌های تخمدانی در گروه‌های مورد آزمون با استفاده از روش ANOVA (6=n)
* نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل؛ & نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل مثبت؛ # نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه شاهد؛ @ نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 1؛ + نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 2؛ $ نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 3
001/0P< ***، 05/0P< *، 01/0 P<@@، 001/0 P<@@@، 001/0 P<###، 01/0 P<##، 001/0 P<&&&، 001/0 P<+++، 05/0P< $، 001/0 P<$$$

نمودار شماره 2: مقایسه میانگین سطح سرمی FSH در گروه‌های مورد بررسی با استفاده از روش ANOVA (6=n)
* نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل؛ & نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل مثبت؛ # نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه شاهد
001/0 P<***، 01/0 P<&&، 05/0 P<#، 01/0 P<##، 001/0 P<###
 

نمودار شماره 3: مقایسه میانگین سطح سرمی هورمون LH در گروه‌های مورد بررسی با استفاده از روش ANOVA (6=n)
* نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل، & نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل مثبت، # نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه شاهد، $ نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 3
 05/0 P<*، 001/0 P<***، 01/0 P<&&، 001/0 P<&&&، 01/0 P<##، 001/0 P<###، 01/0  P<$$

نمودار شماره 4: مقایسه میانگین سطح سرمی هورمون تستوسترون در گروه‌های مورد بررسی با استفاده از روش ANOVA (6=n)
* نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل؛ & نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل مثبت؛ # نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه شاهد
 001/0P<***، 01/0 P<##، 001/0 P<###، 001/0 P<&&&
 
 
به گروه کنترل، کنترل مثبت، تیمار 1، تیمار 2، تیمار 4، شم (001/0P<) و تیمار 3 (01/0P<) داشته است؛ در حالی که میزان سطح سرمی این هورمون در تمام گروه‌های تیماری، شم و کنترل مثبت نسبت به گروه کنترل و با یکدیگر فاقد هرگونه اختلاف معنادار می‌باشد (نمودار 4).
سنجش سطح سرمی هورمون استرادیول در گروه‌های مورد آزمون نشان داد که میزان این هورمون در موش‌های گروه‌های شاهد و تیمار 1 (001/0P<) و در گروه کنترل مثبت (01/0‌‌P<) نسبت به گروه کنترل دارای افزایش معناداری بودند. همچنین استفاده از عصاره به لیمو توانسته است میزان این هورمون را در گروه‌های تیمار 2، 3، 4 و شم به میزان قابل توجه و معناداری نسبت به گروه کنترل کاهش دهد. شایان ذکر است که در گروه‌های تیمار 4 و شم، هیچ‌گونه اختلاف معناداری در سطح سرمی این هورمون با یکدیگر و با گروه کنترل مشاهده نمی‌شود. این در حالی است که اختلاف ایجاد شده در سطح سرمی این هورمون با گروه‌های شاهد، تیمار 1 و تیمار 3 کاملاً آشکار و معنادار می‌باشد (001/0P<) (نمودار 5). 
بحث
وجود ویتامین‌ها و کارتنوئیدهائی نظیر کوئرستین (Quercetin) در گیاه به لیمو به اثبات رسیده است و شاید این مواد موجب کاهش اختلالات ایجاد شده در PCOS توسط آن‌ها شده باشد. کوئرستین گلیکوزیدی متشکل از کاروتنوئیدی به نام کروستین و قند است که در سنتز رنگ زعفران شرکت می‌کند. کوئرستین مهار آنزیم‌های سیکلواکسیژناز (COX: Cyclooxygenase) و لیپواکسیژناز (LOX: Lipoxygenases) را انجام داده و سبب مهار تولید پروستاگلاندین‌ها می‌شود. این عمل رفع التهاب در بافت‌ها را به دنبال دارد (13). برخی از گزارشات بیان‌کننده این موضوع هستند که کوئرستین، تولید TNF-α القا شده توسط لیپوپلی‌ساکارید در ماکروفاژها و نیز تولید اینترلوکین 8 (IL-8) القاشده توسط لیپوپلی‌ساکارید در سلول‌هایA549  ریوی را مهار می‌نماید (14). با توجه به مکانیسم‌های فوق به نظر می‌رسد که نقش ضد التهابی کوئرستین در بدن بسیار اهمیت دارد. کوئرستین به طور معناداری بیان ژن و تولید گاما اینترفرون مشتق شده از سیتوکین تیپ 1 (Th-1) را افزایش می‌دهد و موجب تنظیم
 
 

نمودار شماره 5: مقایسه میانگین سطح سرمی هورمون استرادیول در گروه‌های مورد بررسی با استفاده از روش ANOVA (6=n)
  * نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه کنترل؛ # نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه شاهد؛ $ نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 2؛ @ نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 1؛ & نمایانگر اختلاف معنادار نسبت به گروه تیمار 3
001/0 P<**، 001/0 P<***، 05/0 P<#، 001/0 P<###، 05/0 P<$، 001/0 P<$$$، 01/0 P<$$، 01/0 P<&&، 001/0 P<@@@ 
 
 
کاهشی تولید اینترلوکین 4 مشتق شده از سیتوکین تیپ 2 (Th-2) می‌شود. این روند سبب افزایش تولید گاما اینترفرون و کاهش اینترلوکین 4 می‌گردد؛ در نتیجه، این اعمال اثرات مفید کوئرستین بر مهار التهاب را در پی خواهند داشت (15). کوئرستین به مقدار قابل ملاحظه‌ای در عصاره به لیمو وجود دارد (16). باید خاطرنشان ساخت که کوئرستین، کاهش LH و تعدیل هورمون‌های محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان را انجام می‌دهد و باعث بهبود علائم بافتی تخمدان از قبیل افزایش تعداد فولیکول‌های در حال تکوین نظیر فولیکول‌های پری‌آنترال، آنترال و همچنین جسم زرد شده و از سوی دیگر موجب کاهش تعداد فولیکول‌های کیستیک می‌شود (16). ترکیبات آنتی‌اکسیدان و ضد التهابی نظیر کوئرستین موجب درمان PCOS و تنظیم چرخه‌های قاعدگی می‌گردند (17). در این پژوهش نشان داده شد که سطح سرمی هورمون FSH در خون موش‌های گروه PCOS بدون تیمار با اختلاف معناداری نسبت به گروه کنترل کاهش یافته است. در این راستا، غفوریان و همکاران در مطالعات خود نشان دادند که سطح سرمی هورمون FSH در موش‌های مورد بررسی کاهش معنادار و هورمونLH  افزایش معنادار داشته است. افزایش سطح هورمونی LH، ناشی از تأثیر هورمون استرادیول والرات بر هیپوتالاموس و از بین رفتن نوسانات ترشحی آن دانسته شده است. ترشح تستوسترون در موش‌های PCOS سبب اثر بازخوردی منفی بر ترشح گونادوتروپین‌ها بر محور هیپوتالاموس- هیپوفیزی آن عنوان شده است. وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدان در گیاه به لیمو (9) مانع از تغییرات هورمونی در موش‌ها شده و تعادل هورمونی را در موش‌های تیمار شده PCOS برمی‌گرداند (18). وجود منابع سرشار و غنی از آنتی‌اکسیدان در به لیمو می‌تواند نقشی اساسی در بهبود بسیاری از ناهنجاری‌ها از جمله PCOS داشته باشد (19). مطالعات متعددی به نقش ویتامین D3 در روند تولید مثل، هیپوگنادیسم، چاقی و ناباروری در زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک اشاره نموده‌اند (20). گیرنده‌های ویتامین D3 در تخمدان، آندومتر، جفت و بیضه‌ها بیان گشته و تصور می‌شود که نقشی بسیار اساسی در این بافت‌ها داشته باشند (21). سلیم اوغلو و همکاران در مطالعه‌ای در مورد موش‌های مبتلا به PCOS نشان دادند که استفاده مکملی از ویتامین D3 می‌تواند در تنظیم غلظت هورمونی و بهبود این سندروم نقش داشته باشد (22). همسو با نتایج فوق، با استفاده از ویتامین D3 در پژوهش حاضر به نقش محافظتی این ویتامین در تنظیم هورمونی و بهبود سندروم تخمدان پلی‌کیستیک پی برده شد. بیشتر مطالعات موجود نشان می‌دهند که فعالیت آنزیم آروماتاز موجب تحریک سلول‌های گرانولوزا می‌شود تا از این طریق، آندروژن‌ها را به استروژن تبدیل کند و در نتیجه، تعادل بین آندروژن‌ها و استروژن‌ها ایجاد شود. در مقابل، مهار فعالیت آروماتاز در سلول‌های گرانولوزا، تبدیل تستوسترون به استروژن را سرکوب نموده و غلظت استرادیول را کاهش می‌دهد و منجر به آنولاسیون (عدم تخمک‌گذاری) می‌شود. از سوی دیگر در پژوهشی که توسط میرازی و همکاران صورت گرفت، نشان داده شد که عصاره میوه عناب به دلیل داشتن ویتامین‌های A، E، C و کاروتنوئیدها و مواد معدنی خاص مانند روی و سلنیوم، با خنثی کردن اثرات رادیکال‌های آزاد در روند کاهش التهاب و اختلالات تخمدانی موجب بهبود شرایط PCOS می‌شود (23). در برخی از مطالعات مشخص شده است که در سندروم PCOS، افزایش هورمون تستوسترون در خون موش‌های مورد بررسی مشاهده می‌شود. علت این پدیده، تغییرات ایجاد شده در محور هیپوتالاموسی- هیپوفیزی- گنادی بیان شده است (24). عصاره گیاه پنج انگشت به طور مفیدی اختلالات فاز لوتئینی را برطرف می‌سازد. اکثر این اختلالات به دلیل ناکافی بودن ترشح پروژسترون به وجود می‌آیند. به نظر می‌رسد که گیاه پنج
انگشت با اثر بر محور هیپوفیز- هیپوتالاموس و تنظیم ترشح گنادوتروپین‌ها باعث متعادل شدن ترشح هورمون‌های تخمدان به ویژه پروژسترون شده و منجر به ایجاد نظم در سیکل جنسی می‌گردد (25). علاوه‌براین، استفاده از این گیاه باعث کاهش وزن و حجم تخمدان می‌شود. این گیاه با اثر بر محور هیپوتالاموس- هیپوفیز موجب کاهش ترشح تستوسترون شده و در نهایت باعث کاهش وزن تخمدان می‌شود (26). استفاده از عصاره گیاه به لیمو و ویتامینD3 و نیز استفاده توأم از آن‌ها در موش‌های مبتلا به PCOS، کاهش معنادار ترشح هورمون تستوسترون در موش‌های تیمار نسبت به گروه شاهد را به همراه داشت. علت این مهم می‌تواند وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی نظیر لیمونن، سینئول و سیترول باشد (27). پژوهشگران در سال 1976 توانستند اثبات کنند که گیاه به لیمو حاوی موسیلاژ، اسانس، تانن هیدرولیز شونده، فنل‌های اسیدی، فلاونوئید و آلکالوئید می‌باشد (28). از برگ گیاه به لیمو، 13 فلاونوئید جداسازی گشته، تعیین ساختمان و نامگذاری شده است (29). طی پژوهشی دیگر از ساقه‌های این گیاه استیگماسترول، بتا- آمیرین، بتا- سیتوسترول، مونو استات و بنزوات جدا گردید (30). تمام مواد فوق دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی می‌باشند. این خواص آنتی‌اکسیدانی، فعالیت قوی برای گیر انداختن رادیکال‌های سوپراکسید و فعالیت متوسطی برای به دام اندازی رادیکال‌های هیدروکسیل دارند. به لیمو به واسطه برخورداری از ترکیبات فلاونوئیدی از طریق رابطه متقابل با رسپتورهای گابا در کاهش اضطراب مؤثر می‌باشد (31). وجود مواد ذکر شده در گیاه به لیمو و اثرات سینرژیستی آن‌ها با ویتامین D3 در حذف مواد آسیب‌رسان بافتی و ترکیبات اکسیدکننده‌ای که در تخمدان‌های مبتلا به سندروم PCOS ایجاد شده‌اند، می‌تواند در درمان تخمدان آسیب‌دیده در PCOS مؤثر واقع شود.
 
نتیجه‌گیری
نتایج به دست آمده از این مطالعه بیانگر آن بودند که استرادیول والرات قادر است در موش‌های سوری ماده منجر به ایجاد سندروم تخمدان پلی‌کیستیک شود. همچنین استفاده از عصاره برگ گیاه به لیمو در دوزهای متفاوت می‌تواند نقش مثبتی را در بهبود این سندروم ایفا نماید. از سوی دیگر، ویتامین D3 به تنهایی و همراه با عصاره برگ گیاه به لیمو، اثرات سینرژیستی بر پیشگیری از سندروم تخمدان پلی‌کیستیک دارد.
 
تشکر و قدردانی
این مقاله برگرفته از پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته زیست‌شناسی با گرایش فیزیولوژی جانوری بوده و با کد اخلاق IR.BASU.REC.1398,036 به انجام رسیده است. نویسندگان این مقاله بر خود لازم می‌دانند از معاونت محترم پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا بابت کمک‌های مالی که در قالب گرنت پژوهشی صورت پذیرفت، تشکر و قدردانی نمایند.

 
 
References:
 
  1. Sirmans SM, Pate KA. Epidemiology, diagnosis, and management of polycystic ovary syndrome. Clin Epidemiol 2014;6:1-13. PMID: 24379699
  2. Hudecova M, Holte J, Olovsson M, Larsson A, Berne C, Poromaa IS. Diabetes and impaired glucose tolerance in patients with polycystic ovary syndrome-a long term follow-up. Hum Reprod 2011;26(6):1462-8. PMID: 21427116
  3. Gambineri A, Patton L, Altieri P, Pagotto U, Pizzi C, Manzoli L, et al. Polycystic ovary syndrome is a risk factor for type 2 diabetes. Diabetes 2012;61(9):2369-74. PMID: 22698921
  4. Goodarzi MO, Dumesic DA, Chazenbalk G. Polycystic ovary syndrome: etiology, pathogenesis and diagnosis. Nat Rev Endocrinol 2011;7(4):219-31. PMID: 21263450
  5. Daniilidis A, Dinas K. Long term health consequences of polycystic ovarian syndrome: a review analysis. Hippokratia 2009;13(2):90-2. PMID: 19561777
  6. Shi Y, Cui Y, Sun X, Ma G, Ma Z, Gao Q, et al. Hypertension in women with polycystic ovary syndrome: prevalence and associated cardiovascular risk factors. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2014;173:66-70. PMID: 24368020
  7. Chittenden BG, Fullerton G, Maheshwari A, Bhattacharya S. Polycystic ovary syndrome and the risk of gynaecological cancer: a systematic review. Reprod Biomed Online 2009;19(3):398-405. PMID: 19778486
  8. Haoula Z, Salman M, Atiomo W. Evaluating the association between endometrial cancer and polycystic ovary syndrome. Hum Reprod 2012;27(5):1327-31. PMID: 22367984
  9. Amin B, Noorani R, Razavi BM, Hosseinzadeh H. The effect of ethanolic extract of Lippia citriodora on rats with chronic constriction injury of neuropathic pain. Cell J 2018;19(4): 528-36. PMID: 29105386
  10. Lin MW, Wu MH. The role of vitamin D in polycystic ovary syndrome. Indian J Med Res 2015;142(3):238-40. PMID: 26458338
  11. Alvarez JA, Ashraf AP, Hunter GR, Gower BA. Serum 25-hydroxyvitamin D and parathyroid hormone are independent determinants of whole-body insulin sensitivity in women and may contribute to lower insulin sensitivity in African Americans. Am J Clin Nutr 2010;92(6):1344-9. PMID: 20861177
  12. Behmanesh N, Abedelahi A, Nozad Charoudeh H, Alireza Alihemmati A. Effects of vitamin D supplementation on follicular development, gonadotropins and sex hormone concentrations, and insulin resistance in induced polycystic ovary syndrome. Turk J Obstet Gynecol 2019;16(3):143-50. PMID: 31673465
  13. Lee KM, Hwang MK, Lee DE, Lee KW, Lee HJ. Protective effect of quercetin against arsenite-induced COX-2 expression by targeting PI3K in rat liver epithelial cells. J Agric Food Chem 2010;58(9):5815-20. PMID: 20377179
  14. Geraets L, Moonen HJ, Brauers K, Wouters EF, Bast A, Hageman GJ. Dietary flavones and flavonols are inhibitor of poly (ADP-ribose) polymerase-1 in pulmonary epithelial cells. J Nutr 2007;137(10):2190-5. PMID: 17884996
  15. Nair MP, Kandaswami C, Mahajan S, Chadha KC, Chawda R, Nair H, et al. The flavonoid, quercetin, differentially regulates Th-1 (IFNg) and Th-2 (IL4) cytokine gene expression by normal peripheral blood mononuclear cells. Biochim Biophys Acta 2002;1593(1):29-36. PMID: 12431781
  16. Sadoughi S. Effects of crocin on ovarian follicle and serum sex hormone in letrozole-induced polycystic ovarian syndrome in rat model. J Ardabil Univ Med Sci 2017;17(2):198-210. Link
  17. Ghafurniyan H, Azarnia M, Nabiuni M, Karimzadeh L. The effect of green tea extract on reproductive improvement in estradiol valerate-induced polycystic ovarian syndrome in rat. Iran J Pharm Res 2015;14(4):1215-33. PMID: 26664389
  18. Espinoza JA, Alvarado W, Venegas B, Roberto Domínguez R, Morales-Ledesma L. Pharmacological sympathetic denervation prevents the development of polycystic ovarian syndrome in rats injected with estradiol valerate. Reprod Biol Endocrinol 2018;16(1):86. PMID: 30193590
  19. Leyva-Jiménez FJ, Lozano-Sánchez J, Cádiz-Gurrea M, Arráez-Román D, Segura-Carretero A. Functional Ingredients based on Nutritional Phenolics. A case study against inflammation: Lippia genus. Nutrients 2019;11(7):1646. PMID: 31323877
  20. Hyppönen E, Power C. Hypovitaminosis D in British adults at age 45 y: nationwide cohort study of dietary and lifestyle predictors. Am J Clin Nutr 2007;85:860-8. PMID: 17344510
  21. Lerchbaum E, Obermayer-Pietsch B. Vitamin D and fertility: a systematic review. Eur J Endocrinol 2012;166(5):765-78. PMID: 22275473
  22. Selimoglu H, Duran C, Kiyici S, Ersoy C, Guclu M, Ozkaya G, et al. The effect of vitamin D replacement therapy on insulin resistance and androgen levels in women with polycystic ovary syndrome. J Endocrinol Invest 2010;33(4):234-8. PMID: 19820295
  23. Mirazi N, Shamekhi Rajabpoor S, Izadi Z. Effect of hydroethanolic extract of Jujube Fruit (Zizyphus jujube L.) in rat with polycystic ovary syndrome. Armaghane Danesh 2020;24(5):746-62. Link
  24. Cádiz-Gurrea ML, Alañón-Pardo E, Arráez-Román D, Fernández-Arroyo S, Micol-Molina V, Roche E. Bioactive compounds from Lippia citriodora: application in diseases prevention. Occurrences, structure, biosynthesis, and health benefits based on their evidences of medicinal phytochemicals in vegetables and fruits. New York: Nova Science Publisher; 2017. Link
  25. Russo M, Galletti GC. Medicinal properties and chemical composition of vitexegnus-castus L. a review. Int Symposium Med Aromatic Plants 1996;426:105-12. Link
  26. Jelodar GH, Karami E. Effect of hydroalcoholic extract of vitex agnus-castus fruit on ovarian histology in rat with induced Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). J Babol Univ Med Sci 2013;15(3):96-102. Link
  27. Babaei Abrak S, Zhiani R. Investigation of chemical composition of Lippia citriodora: essential oil of Lippia citriodora promote survival of PC12 cells following treatment with H2O2. Neurosci J Shafaye Khatam 2014;2(1):31-9. Link
  28. Fitsiou E, Mitropoulou G, Spyridopoulou K, Vamvakias M, Bardouki H, Galanis A, et al. Chemical composition and evaluation of the biological properties of the essential oil of the dietary phytochemical Lippia citriodora. Molecules 2018;23(1):123. PMID: 29329229
  29. Skaltsa H, Shammas G. Flavonoids from Lippia citriodora. Planta Med 1988;54(5):465. PMID: 17265320
  30. Sammar M, Abu-Farich B, Rayan I, Falah M, Rayan A. Correlation between cytotoxicity in cancer cells and free radical-scavenging activity: In vitro evaluation of 57 medicinal and edible plant extracts. Oncol Lett 2019;18(6):6563-71. PMID: 31819777
  31. Eidi M, Kavgani AI, Shahabzadeh S, Sasaninezhad Z, Ghahramani R, Nomani MH. Effect of Lippia Citriodora on anxiety behaviour in adult male rats. Med J Tabriz Univ Med Sci Health Serv 2014;36(5):68-73. Link
 
 
 
 
                                                                             
 
نوع مطالعه: مقاله پژوهشي | موضوع مقاله: فیزیولوژی
دریافت: 1399/6/25 | پذیرش: 1399/8/12 | انتشار: 1399/9/10
فهرست منابع
1. References:
2. Sirmans SM, Pate KA. Epidemiology, diagnosis, and management of polycystic ovary syndrome. Clin Epidemiol 2014;6:1-13. PMID: 24379699 [DOI:10.2147/CLEP.S37559]
3. Hudecova M, Holte J, Olovsson M, Larsson A, Berne C, Poromaa IS. Diabetes and impaired glucose tolerance in patients with polycystic ovary syndrome-a long term follow-up. Hum Reprod 2011;26(6):1462-8. PMID: 21427116 [DOI:10.1093/humrep/der065]
4. Gambineri A, Patton L, Altieri P, Pagotto U, Pizzi C, Manzoli L, et al. Polycystic ovary syndrome is a risk factor for type 2 diabetes. Diabetes 2012;61(9):2369-74. PMID: 22698921 [DOI:10.2337/db11-1360]
5. Goodarzi MO, Dumesic DA, Chazenbalk G. Polycystic ovary syndrome: etiology, pathogenesis and diagnosis. Nat Rev Endocrinol 2011;7(4):219-31. PMID: 21263450 [DOI:10.1038/nrendo.2010.217]
6. Daniilidis A, Dinas K. Long term health consequences of polycystic ovarian syndrome: a review analysis. Hippokratia 2009;13(2):90-2. PMID: 19561777
7. Shi Y, Cui Y, Sun X, Ma G, Ma Z, Gao Q, et al. Hypertension in women with polycystic ovary syndrome: prevalence and associated cardiovascular risk factors. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2014;173:66-70. PMID: 24368020 [DOI:10.1016/j.ejogrb.2013.11.011]
8. Chittenden BG, Fullerton G, Maheshwari A, Bhattacharya S. Polycystic ovary syndrome and the risk of gynaecological cancer: a systematic review. Reprod Biomed Online 2009;19(3):398-405. PMID: 19778486 [DOI:10.1016/S1472-6483(10)60175-7]
9. Haoula Z, Salman M, Atiomo W. Evaluating the association between endometrial cancer and polycystic ovary syndrome. Hum Reprod 2012;27(5):1327-31. PMID: 22367984 [DOI:10.1093/humrep/des042]
10. Amin B, Noorani R, Razavi BM, Hosseinzadeh H. The effect of ethanolic extract of Lippia citriodora on rats with chronic constriction injury of neuropathic pain. Cell J 2018;19(4): 528-36. PMID: 29105386
11. Lin MW, Wu MH. The role of vitamin D in polycystic ovary syndrome. Indian J Med Res 2015;142(3):238-40. PMID: 26458338 [DOI:10.4103/0971-5916.166527]
12. Alvarez JA, Ashraf AP, Hunter GR, Gower BA. Serum 25-hydroxyvitamin D and parathyroid hormone are independent determinants of whole-body insulin sensitivity in women and may contribute to lower insulin sensitivity in African Americans. Am J Clin Nutr 2010;92(6):1344-9. PMID: 20861177 [DOI:10.3945/ajcn.110.000976]
13. Behmanesh N, Abedelahi A, Nozad Charoudeh H, Alireza Alihemmati A. Effects of vitamin D supplementation on follicular development, gonadotropins and sex hormone concentrations, and insulin resistance in induced polycystic ovary syndrome. Turk J Obstet Gynecol 2019;16(3):143-50. PMID: 31673465 [DOI:10.4274/tjod.galenos.2019.46244]
14. Lee KM, Hwang MK, Lee DE, Lee KW, Lee HJ. Protective effect of quercetin against arsenite-induced COX-2 expression by targeting PI3K in rat liver epithelial cells. J Agric Food Chem 2010;58(9):5815-20. PMID: 20377179 [DOI:10.1021/jf903698s]
15. Geraets L, Moonen HJ, Brauers K, Wouters EF, Bast A, Hageman GJ. Dietary flavones and flavonols are inhibitor of poly (ADP-ribose) polymerase-1 in pulmonary epithelial cells. J Nutr 2007;137(10):2190-5. PMID: 17884996 [DOI:10.1093/jn/137.10.2190]
16. Nair MP, Kandaswami C, Mahajan S, Chadha KC, Chawda R, Nair H, et al. The flavonoid, quercetin, differentially regulates Th-1 (IFNg) and Th-2 (IL4) cytokine gene expression by normal peripheral blood mononuclear cells. Biochim Biophys Acta 2002;1593(1):29-36. PMID: 12431781 [DOI:10.1016/S0167-4889(02)00328-2]
17. Sadoughi S. Effects of crocin on ovarian follicle and serum sex hormone in letrozole-induced polycystic ovarian syndrome in rat model. J Ardabil Univ Med Sci 2017;17(2):198-210. Link
18. Ghafurniyan H, Azarnia M, Nabiuni M, Karimzadeh L. The effect of green tea extract on reproductive improvement in estradiol valerate-induced polycystic ovarian syndrome in rat. Iran J Pharm Res 2015;14(4):1215-33. PMID: 26664389
19. Espinoza JA, Alvarado W, Venegas B, Roberto Domínguez R, Morales-Ledesma L. Pharmacological sympathetic denervation prevents the development of polycystic ovarian syndrome in rats injected with estradiol valerate. Reprod Biol Endocrinol 2018;16(1):86. PMID: 30193590 [DOI:10.1186/s12958-018-0400-8]
20. Leyva-Jiménez FJ, Lozano-Sánchez J, Cádiz-Gurrea M, Arráez-Román D, Segura-Carretero A. Functional Ingredients based on Nutritional Phenolics. A case study against inflammation: Lippia genus. Nutrients 2019;11(7):1646. PMID: 31323877 [DOI:10.3390/nu11071646]
21. Hyppönen E, Power C. Hypovitaminosis D in British adults at age 45 y: nationwide cohort study of dietary and lifestyle predictors. Am J Clin Nutr 2007;85:860-8. PMID: 17344510 [DOI:10.1093/ajcn/85.3.860]
22. Lerchbaum E, Obermayer-Pietsch B. Vitamin D and fertility: a systematic review. Eur J Endocrinol 2012;166(5):765-78. PMID: 22275473 [DOI:10.1530/EJE-11-0984]
23. Selimoglu H, Duran C, Kiyici S, Ersoy C, Guclu M, Ozkaya G, et al. The effect of vitamin D replacement therapy on insulin resistance and androgen levels in women with polycystic ovary syndrome. J Endocrinol Invest 2010;33(4):234-8. PMID: 19820295 [DOI:10.1007/BF03345785]
24. Mirazi N, Shamekhi Rajabpoor S, Izadi Z. Effect of hydroethanolic extract of Jujube Fruit (Zizyphus jujube L.) in rat with polycystic ovary syndrome. Armaghane Danesh 2020;24(5):746-62. Link
25. Cádiz-Gurrea ML, Alañón-Pardo E, Arráez-Román D, Fernández-Arroyo S, Micol-Molina V, Roche E. Bioactive compounds from Lippia citriodora: application in diseases prevention. Occurrences, structure, biosynthesis, and health benefits based on their evidences of medicinal phytochemicals in vegetables and fruits. New York: Nova Science Publisher; 2017. Link
26. Russo M, Galletti GC. Medicinal properties and chemical composition of vitexegnus-castus L. a review. Int Symposium Med Aromatic Plants 1996;426:105-12. Link [DOI:10.17660/ActaHortic.1996.426.11]
27. Jelodar GH, Karami E. Effect of hydroalcoholic extract of vitex agnus-castus fruit on ovarian histology in rat with induced Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). J Babol Univ Med Sci 2013;15(3):96-102. Link
28. Babaei Abrak S, Zhiani R. Investigation of chemical composition of Lippia citriodora: essential oil of Lippia citriodora promote survival of PC12 cells following treatment with H2O2. Neurosci J Shafaye Khatam 2014;2(1):31-9. Link [DOI:10.18869/acadpub.shefa.2.1.31]
29. Fitsiou E, Mitropoulou G, Spyridopoulou K, Vamvakias M, Bardouki H, Galanis A, et al. Chemical composition and evaluation of the biological properties of the essential oil of the dietary phytochemical Lippia citriodora. Molecules 2018;23(1):123. PMID: 29329229 [DOI:10.3390/molecules23010123]
30. Skaltsa H, Shammas G. Flavonoids from Lippia citriodora. Planta Med 1988;54(5):465. PMID: 17265320 [DOI:10.1055/s-2006-962505]
31. Sammar M, Abu-Farich B, Rayan I, Falah M, Rayan A. Correlation between cytotoxicity in cancer cells and free radical-scavenging activity: In vitro evaluation of 57 medicinal and edible plant extracts. Oncol Lett 2019;18(6):6563-71. PMID: 31819777 [DOI:10.3892/ol.2019.11054]
32. Eidi M, Kavgani AI, Shahabzadeh S, Sasaninezhad Z, Ghahramani R, Nomani MH. Effect of Lippia Citriodora on anxiety behaviour in adult male rats. Med J Tabriz Univ Med Sci Health Serv 2014;36(5):68-73. Link
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله دانشگاه علوم پزشکی قم می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق
© 2026 CC BY-NC 4.0 | Qom University of Medical Sciences Journal

Designed & Developed by : Yektaweb