fa شناسایی و مصارف سنتی برخی از گیاهان دارویی در بخش جعفرآباد استان قم طب سنتی طب سنتی مقاله پژوهشي Original Article <strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;"> با توجه به آمیخته‌شدن طب سنتی با فرهنگ عامه مردم در کشور، همچنین ارتباط بین باورها، اعتقادات مردم هر منطقه با میزان و نحوه کاربرد گیاهان دارویی (تحت عنوان گیاه قوم‌شناسی)، این مطالعه با </span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">هدف شناسایی و مصارف سنتی برخی از گیاهان دارویی در بخش جعفرآباد استان قم صورت گرفت.</span></span><br> <strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;"> این پژوهش به روش توصیفی - مقطعی </span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">بر روی 320 نفر از مردم بخش جعفرآباد قم (شامل شهر جعفریه و روستاهای آن) در سال 1394 با استفاده از روش نمونه‌گیری آسان انجام شد. داده‌ها به‌وسیله چک‌لیست جمع‌آوری شدند. گیاهان دارویی با استفاده از کتب فلور گیاهی شناسایی شدند.</span></span><br> <strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;"> از مجموع 37 گونه گیاهی غالب از 22 خانواده، گیاهان خانواده‌های </span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Lamiaceae</span></span></span></span></em><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;"> و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Asteraceae</span></span></span></span></em><em><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">، </span></span></em><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">بیشترین فراوانی پوشش گیاهی منطقه را تشکیل می‌دادند. از بین گیاهان دارویی جمع‌آوری‌شده، 23% در درمان بیماری‌های گوارشی به‌عنوان شایع‌ترین بیماری‌ها، 18% برای درمان بیماری‌های تنفسی، 13% برای </span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">رفع سنگ‌های مجاری ادراری،</span></span> <span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">10% جهت درمان بیماری‌های پوست و مو و 2% برای درمان بیمارهای دهان و دندان کاربرد داشتند. درمان بیمارهایی مانند دردهای مفصلی و ناباروری نیز با استفاده از گیاهان دارویی، توسط معدودی از افراد بومی انجام می‌شد.</span></span><br> <strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b zar;"> با توجه به بکر بودن منطقه و عدم مستندات کافی، تاکنون اطلاعاتی در منابع گذشته راجع به خواص دارویی و نحوه به‌کارگیری گیاهان این منطقه ثبت نشده است؛ بنابراین تحقیقات بیشتر در این زمینه موجب شناسایی گیاهان دارویی جدید شده و فرصتی را برای کشاورزان و مردم محلی فراهم می‌کند تا بتوانند با کشت گیاهان دارویی، زمینه تجاری‌سازی آن‌ها را در منطقه خود فراهم آورند.</span></span><br> <br> &nbsp; <strong><em>Background and Objectives:</em> </strong>Considering the combination of traditional medicine application with popular culture in Iran as well as relationship between beliefs of people in each region and the amount and way of using medicinal plants (called ethnobotany), this study was carried out with the aim of identification and traditional use of some medicinal plants in Jafar Abad district of Qom Province.<br> &nbsp;<br> <strong><em>Methods:</em></strong> This descriptive cross-sectional study was performed on 320 individuals using convenience sampling in Jafar Abad district of Qom Province (including Jafarieh city and its villages) in 2016. The data were collected by a checklist. Medicinal plants were identified using plant flora books<em>.</em><br> &nbsp;<br> <strong><em>Results:</em></strong> Of 37 dominant plant species from 22 families, plants of the Lamiaceae and Asteraceae families, were the most frequent plant flora in the region<em>. </em>Among the collected medicinal plants, 23% was used in the treatment of gastrointestinal diseases as the most common diseases, 18% for respiratory diseases, 13% for removal of urinary system stones, 10% for hair and skin diseases, and 2% for oral and dental diseases. A few native people treated joint pains and infertility using medicinal plants.<br> &nbsp;<br> <strong><em>Conclusion:</em> </strong>Given the intactness of the region and lack of sufficient documentation, so far no information has been recorded in the past references on medicinal properties and way of using the plants of this area. Therefore, further investigations in this field can lead to identify new medicinal plants and provides an opportunity for farmers and locals to prepare the way for commercialization of medicinal plants through their cultivation.<br> &nbsp;<br> &nbsp; گیا‌ه‌شناسی بومی, طب سنتی, گیاهان دارویی, قم, ایران Ethnobotany, Traditional medicine, Medicinal plants, Qom, Iran. 87 95 http://journal.muq.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-762-1&slc_lang=fa&sid=1 Atousa Vaziri آتوسا وزیری a_vaziri@pnu.ac.ir 0000-0002-0804-5436 Yes Department of Biology, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران